PVC stabilizatorlary näme?

PVC stabilizatorlarypoliwinil hloridiň (PVH) we onuň kopolimerleriniň termal durnuklylygyny ýokarlandyrmak üçin ulanylýan goşundylardyr. PVH plastmassalary üçin, gaýtadan işlemegiň temperaturasy 160℃-den geçse, termal parçalanma ýüze çykar we HCl gazy öndüriler. Eger basylyp saklanmasa, bu termal parçalanma has-da ýaramazlaşar we PVH plastmassalarynyň ösüşine we ulanylyşyna täsir eder.

Barlaglar PVH plastmassalarynda az mukdarda gurşun duzy, metal sabyny, fenol, aromatik amin we beýleki garyndylar bar bolsa, onuň gaýtadan işlenilmegine we ulanylyşyna täsir edilmejekdigini, ýöne onuň termiki parçalanmagyny belli bir derejede azaldyp boljakdygyny görkezdi. Bu barlaglar PVH stabilizatorlarynyň döredilmegine we yzygiderli ösdürilmegine ýardam berýär.

PVC stabilizatorlarynyň arasynda organotin stabilizatorlary, metal duz stabilizatorlary we organiki däl duz stabilizatorlary bar. Organotin stabilizatorlary açyklygy, howa şertlerine gowy garşylygy we utgaşyklylygy sebäpli PVC önümleriniň önümçiliginde giňden ulanylýar. Metal duz stabilizatorlary adatça has gowy termal durnuklylygy üpjün edip bilýän kalsiý, sink ýa-da bariý duzlaryny ulanýarlar. Tribazik gurşun sulfaty, ikibazik gurşun fosfiti ýaly organiki däl duz stabilizatorlary uzak möhletli termal durnuklylygy we gowy elektrik izolýasiýasyna eýedir. Laýyk PVC stabilizatoryny saýlanyňyzda, PVC önümleriniň ulanylyş şertlerini we zerur durnuklylyk häsiýetlerini göz öňünde tutmaly. Dürli stabilizatorlar PVC önümleriniň işine fiziki we himiki taýdan täsir eder, şonuň üçin stabilizatorlaryň laýyklygyny üpjün etmek üçin berk formulasiýa we synag talap edilýär. Dürli PVC stabilizatorlarynyň jikme-jik tanyşdyrylyşy we deňeşdirilmegi aşakdaky ýaly:

Organotin stabilizatory:Organotin stabilizatorlary PVX önümleri üçin iň täsirli stabilizatorlardyr. Olaryň birleşmeleri organotin oksidleriniň ýa-da organotin hloridleriniň degişli kislotalar ýa-da efirler bilen reaksiýa önümleridir.

Organotin stabilizatorlary kükürt saklaýan we kükürtsiz bölünýär. Kükürt saklaýan stabilizatorlaryň durnuklylygy ajaýyp, ýöne beýleki kükürt saklaýan birleşmeler ýaly tagamda we gaýa reňkinde kynçylyklar bar. Kükürtsiz organotin stabilizatorlary adatça malein turşusyna ýa-da ýarym malein turşusy efirlerine esaslanýar. Olar halaýarlarmetil galaýy stabilizatorlaryaz netijeliýylylyk stabilizatorlaryhas gowy ýagtylyk durnuklylygy bilen.

Organotin stabilizatorlary, esasan, azyk gaplamalaryna we beýleki açyk PVX önümlerine, meselem, açyk şlanglara ulanylýar.

Gurşun stabilizatorlary:Adaty gurşun stabilizatorlaryna aşakdaky birleşmeler girýär: iki esasly gurşun stearaty, gidratlanan üç esasly gurşun sulfaty, iki esasly gurşun ftalaty we iki esasly gurşun fosfaty.

Gurşun birleşmeleri ýylylyk stabilizatorlary hökmünde PVX materiallarynyň ajaýyp elektrik häsiýetlerine, suwuň pes siňdirilmegine we daşarky howa şertlerine çydamlylygyna zyýan ýetirmez. Şeýle-de bolsa,gurşun stabilizatorlaryýaly kemçilikleri bar:

- Zäherli maddalaryň bolmagy;

- Çarpaz hapalanma, esasanam kükürt bilen;

- Taýýar önümlerde zolaklar emele getirjek gurşun hloridiniň öndürilmegi;

- Agyr gatnaşyk, netijede agram/göwrüm gatnaşygy kanagatlanarsyz bolýar.

- Gurşun stabilizatorlary köplenç PVH önümlerini derrew matlaşdyrýar we uzak wagtlap gyzdyrylandan soň reňkini çalt üýtgedýär.

Bu kemçiliklere garamazdan, gurşun stabilizatorlary henizem giňden ulanylýar. Elektrik izolýasiýasy üçin gurşun stabilizatorlary has gowy ulanylýar. Onuň umumy täsirinden peýdalanyp, kabel daşky gatlaklary, mat PVH gaty tagtalary, gaty turbalar, emeli deriler we injektorlar ýaly köp sanly çeýe we berk PVH önümleri öndürilýär.

Metal duz stabilizatorlary: Garyşyk metal duz stabilizatorlarydürli birleşmeleriň agregatlary bolup, adatça belli PVH ulanylyşlaryna we ulanyjylaryna görä dizaýn edilýär. Bu görnüşli stabilizator diňe bariý suksinatynyň we kadmiý palma kislotasynyň goşulmagyndan bariý sabynynyň, kadmiý sabynynyň, sink sabynynyň we organiki fosfitiň antioksidantlar, erginler, giňeldijiler, plastifikatorlar, reňkleýjiler, UV siňdirijiler, ýagtylandyryjylar, ýapyşyklygy gözegçilik edýän serişdeler, ýaglaýjylar we emeli tagamlar bilen fiziki garyşdyrylmagyna çenli ösdi. Netijede, soňky stabilizatoryň täsirine täsir edip biljek köp faktor bar.

Bariý, kalsiý we magniý ýaly metal stabilizatorlary PVH materiallarynyň irki reňkini goramaýar, ýöne uzak möhletli gyzgynlyga çydamlylygyny üpjün edip biler. Şeýle usulda durnuklaşdyrylan PVH materialy ilki sary/mämişi reňkde bolýar, soňra yzygiderli gyzdyrylandan soň kem-kemden goňur reňke, ahyrsoňy bolsa gara reňke öwrülýär.

Kadmiý we sink stabilizatorlary ilki ulanylyp başlandy, sebäbi olar açyk we PVH önümleriniň asyl reňkini saklap bilýärler. Kadmiý we sink stabilizatorlarynyň üpjün edýän uzak möhletli termodurnuklylygy bariý stabilizatorlaryndan has erbet, sebäbi olar az ýa-da hiç hili alamat bolmazdan birden doly zaýalanýar.

Metal gatnaşygynyň faktoryndan başga-da, metal duz stabilizatorlarynyň täsiri olaryň duz birleşmeleri bilen hem baglanyşyklydyr, olar aşakdaky häsiýetlere täsir edýän esasy faktorlardyr: PVH-niň ýaglaýjylygy, hereketliligi, açyklygy, pigment reňkiniň üýtgemegi we termal durnuklylygy. Aşakda birnäçe umumy garyşyk metal stabilizatorlary görkezilen: 2-etilkaproat, fenolat, benzoat we stearat.

Metal duz stabilizatorlary ýumşak PVH önümlerinde we azyk gaplamalarynda, lukmançylyk sarp ediş serişdelerinde we derman gaplamalarynda ýaly açyk ýumşak PVH önümlerinde giňden ulanylýar.